مواردی که باید از تسمه بدانیم

 

مقدمه

تصور نمایید که روغن ماشین را عوض کرده اید و تسمه های زیر کاپوت آن را در حال تعویض کردن هستید شک نمی کنید که مشکلی وجود داشته باشد؟

همواره بسیاری از مدیران تعمیر و نگهداری در کارخانجات هرچند ماه اقدام به تعویض تسمه پروانه ها می نمایند و گاهی اوقات حتی بصورت زود به زود و هفتگی انجام می دهند، بدون آنکه از خود بپرسند چرا چنین اتفاق هایی رخ می دهد تعویض پیش از موعد تسمه پروانه ها با خود هزینه هایی دارد، چه بصورت هزینه های آشکار و هزینه های ناپیدا هزینه ی خود تسمه پروانه هزینه ی اسمی است اما از کار انداختن اتصال و حرکت دستگاه برای تعویض کردن تسمه و کشش مجدد آن موجب اختلال در روند عملیات های گردیده و بر بهره وری کارخانه نیز تاثیر می گذارد با این تفاسیر، لازم است که تا جایی که امکان دارد کار تعویض تسمه پروانه بصورت دیر به دیر انجام گردد چون پیامد بهتری برای بهره وری خواهد داشت.

 

از کجا می دانید که یک تسمه پروانه پیش از موعد خراب شده است؟

¡ نگاه کردن دقیق به اوضاع به همان شیوه ای که نشانگان جسمانی در بدن دال بر وجود بیماری هستند

¡ نشانگان جسمانی و فیزیکی

مزایای از بین بردن نشانگان معیوب عبارتند از:

¡ عملکرد بهتر اتصالات و محرک ها

¡ بهبود بهره وری

¡ طول عمر بیشتر تسمه

¡ بهبود راندمان اتصالات و محرک ها(یاتاقان ها- پولی ها)

¡ صرفه جویی در هزینه های انرژی

¡ کاهش زمان استراحت و از کارافتادگی ماشین آلات و کاهش زمان تعمیر و نگهداری

¡ تجزیه و تحلیل خرابی ها و از کار افتادگی های تسمه پروانه نیازمند در اختیار داشتن ابزار و آلات پیچیده و پیشرفته نیست دانشی که در کنار این مبحث بدست خواهید آورد در مورد یک سیستم تسمه پروانه بوده و برای شما به اندازه ی کافی مزایا و فواید چشمگیری در این زمینه به ارمغان خواهد آورد.

 

تسمه پروانه کی خراب میشه ؟

اول بدونیم که هر وقت تسمه درست نصب شده باشه 97 درصد بازدهی داره

اگر تسمه دچار پارگی و نخ نخ شدن کرد، سیستم انتقال قدرت مشکل داره

اگر دیدی دمای تسمه بالا رفت و طول تسمه زیاد شد پس سیستم انتقال قدرت مشکل داره

کپشنن میتونید بزارید

توانایی پیش بینی شما در پیگیری و ردیابی عملکرد بد تسمه پروانه به شما در شناسایی عملکردهای عادی کمک خواهد کرد

زمانی که تسمه پروانه به شکلی مناسب نصب گردیده و  به شکلی صحیح در حالت کشش کار کند  اثربخشی و راندمان آن در حد 93 تا 97 درصد خواهد بود

خرابی نرمال و معمول تسمه پروانه دارای مشخصه هایی از قبیل پارگی و جدا شدگی است

تعداد تعویض تسمه پروانه به سرعت، بار و تعداد ساعت عملیات و راه اندازی اتصالات بستگی دارد

تسمه پروانه در یک اتصالی که از نگهداری خوبی برخوردار است می تواند تا 3 الی 5 سال سرویس را ارائه کند

 

این نوع گسستگی و پارگی به دلایل دیگری نیز می تواند رخ دهد

¡ چند دلیل که باعث پارگی تسمه میشه :

¡ بار زیاد لحطه ای و شوک متناوب

¡ آلودگی های محیطی مثل براده و آلودگی محیطی

¡ آسیب دیدن نخ های داخل تسمه قبل از نصب (هنگام نگهداری دچار شکستگی شدن)

¡ فرسودگی و پوسیدگی تسمه

¡ بارهای بسیار زیاد و شوک چرخه ای

¡ ریز براده های آهن، (آشغال و کثیفی) و آلودگی های ناشی از آن

¡ آسیب و صدمه به ویژه در بخش سیم های کششی داخل تسمه

¡ فرسودگی ها

¡ ساییدگی های غیرمعمول

* چنانچه در این حالت پس از چند سال سرویس دچار خرابی گردد، این نوع خرابی ها را در زمره ی خرابی نرمال و معمول تلقی نمایید.

 

کاهش طول عمر تسمه به چه شرایطی بستگی داره؟

نگهداری نامناسب (42 درصد)

عوامل محیطی (15 درصد)

نصب نامناسب (20 درصد)

طراحی ضعیف (20 درصد)

هندلینگ نامناسب (2 درصد)

نقص و اشکال در قطعات (1 درصد)

 

 

¡       نکته فنی شماره 1:  نگهداری نا مناسب

¡       نگهداری ضعیف از جمله دلایل اصلی خرابی های پیش از موعد تسمه پروانه به شمار می آید. برای انتقال موثر و کارآمد نیرو، تسمه برا انتقال نیرو بالا به موارد زیر نیاز دارد؛

¡       به مساحت کامل سطح تماس

¡       ضریب اصطکاک چشمگیر

¡       کشش قابل توجه

¡       همخوانی قطعات نصب شده با یکدیگر

 

 

طراحی ضعیف

¡     نکته فنی شماره 2:

¡ ضعف دیگری که در کارکرد تسمه ایجاد میشود به موارد زیر مرتبط میشه :

¡ استفاده از نرم افزار های غیر استاندارد

¡ اضافه بار دادن به سیستم انتقال قدرت از طرف اپراتور

¡ اطلاعات اشتباه برای طراحی سیستم انتقال قدرت

¡ نادیده گرفتن اجزاء سیستم قبل از طراحی

¡ استفاده از نرم افزارهای طراحی شرکتها جهت بازطراحی سیستمها و اتصالات

¡ ممکن است تغییرات توسط کاربر و مصرف کننده ی نهایی رخ داده باشند که بار یا سرعت تجهیزات را افزایش داده است (بار زیادی بر آن وارد نموده است).

¡ اطلاعات مورد نیاز برای طراحی مناسب تسمه ها شامل نوع مطلوب تسمه، RPM موتور و نیروی اسب بخار آن، عامل سرویس، اطلاعات گیربکس ، RPM یا سرعت مطلوب پولی و فاصله ی محور بین شافت ها می باشند نرم افزار همه ی طراحی های احتمالی و ممکن اتصالات که با شرایط و پارامترهای در نظر گرفته شده همخوانی دارند را تعریف می نماید این شیوه تضمین کننده ی دستیابی به اتصالات مناسب برای کاربردهای مورد نظر می باشد.

 

در مواردی که نصب صحیح نیست:

نکته فنی شماره 3: 

¡ شافت های درگیر در دو سمت با یکدیگر موازی نیستند

¡ پولی ها در یک محور با یکدیگر قرار نگرفته اند

¡ پولی ها درست بسته نشدن و دچار لقی هستن

¡ سایز شیار پولی ها با یکدیگر یکی نیستند

¡
شافت های درگیر در اتصالات موازی نیستند

¡ پولی ها در خط هم محور با یکدیگر در شافت ها قرار نگرفته اند

¡ پولی ها در زمان کار کردن به سبب نصب نامناسب دچار لقی هستند.

¡ در مجموع نامیزان بودن در حالت موازی و زاویه ای در هر سیستم اتصال تسمه پروانه باید در دامنه ی نیم درجه یا 10/1 اینچ در هر فوت از پهنای تسمه باشد.

 

خرابی ناشی از عوامل محیطی:

نکته فنی شماره 4:

گرما و آلودگی زیاد

ریزش مواد از بالا بر روی سیستم انتقال قدرت

محیط های دارای چربی و روغن

محیط دارای گرد و غبار زیاد

¡     آلودگی و گرمای زیاد

¡     دمای ایده آل عملیاتی برای تسمه پروانه حدود 140 درجه ی فارنهایت (60 درجه ی سانتیگراد) می باشد

¡     معمولا تسمه پروانه های دارای ساختار و سازه ی استاندارد می توانند دمای محیط تا 165 درجه ی فارنهایت (74 درجه ی سانتیگراد) را تحمل نمایند بدون آنکه آسیبی به آنها وارد گردد

¡     حتی برای مستحکم ترین تسمه پروانه ها، هر 18 درجه ی فارنهایت (8 درجه ی سانتیگراد) افزایش دما در داخل تسمه پروانه می تواند عمر سرویس آن را تا نصف کاهش دهد

¡     در دماهای ایده آل عملیاتی باید بتوانید تسمه پروانه را به راحتی در دست خود بگیرید تسمه ای که حدی داغ باشد که لمس کردن آن سخت باشد در واقع درحال کار بالاتر از دامنه ی ایده آل دمایی خود است

¡     تسمه پروانه ای که در محیط های پر از گرد و غبار و کثیفی و آشغال در معرض کارکرد می باشد بین آن و پولی اصطکاک رخ خواهد داد

 

 

چگونه تسمه را نگهداری کنیم :

¡     تسمه را داخل قفسه قرار دهیم و روی قلاب آویزان نکنیم

¡     تسمه را در دمای بالا یا زیر مستقیم نور خورشید قرار ندهید.

¡     در زمان نصب تسمه را روی پولی چرخانده نشود. این کار ممکنه به رشته های سیمی آسیب برساند.

¡     دقت کنید تسمه ها در بهترین شرایط یعنی داخل گونی نگهداری شود.

¡     تسمه را در محل مرطوب نگهداری نکنید

¡     در صورت امکان تسمه پروانه ها باید در سطوحی صاف و هموار نگهداری شوند تا تحت فشار دچار چین خوردگی و چروکیدگی نگردند آویزان کردن تسمه پروانه ها بر روی قلاب ها، بویژه تسمه پروانه های بزرگ و سنگین می تواند منجر به کوتاه شدن طول عمر و چین خوردگی آنها گردد

¡     از گذاشتن تسمه پروانه ها در محیط های بسیار گرم اجتناب نمایید دماهای بسیار بالا نیز منجر به کوتاه شدن طول عمر تسمه پروانه می گردند

¡     در زمان نصب کردن تسمه پروانه از چرخاندن آنها بر روی پولی ها اجتناب نمایید چنین کاری می تواند منجر به آسیب رساندن به رشته های سیمی تسمه گردیده و در نتیجه از طول عمر تسمه بکاهد

¡     همواره پولی ها را بررسی کنید و در مورد ساییدگی ها و آسیب ها بدقت بررسی ها را انجام دهید با این تفاسیر پولی ها نیز دچار آسیب می گردند استفاده از یک گِیج تخت (اندازه گیر شیاردار) روشی ساده برای بررسی فرسودگی ها و ساییدگی ها است. در صورتی که تلِرانس بین پولی و گیج تخت بیشتر از 32/1 اینچ باشد، پولی را تعویض کنید.

 

 

 

خرابی ها را چطور شناسایی کنیم و چطور تشخیص بدیم، حس لامسه خود را بکار بندازید و ازش کمک بگیرید.

¡ 1- سر و صدا و نویز

¡ وقتی صدای جیغ تسمه بلند شد حتما باید از کشش تسمه را چک کنیم

¡ تسمه زیر بار مضاعف شروع به دود میکند باید بدانیم نوع طراحی سیستم انتقال قدرت مشکل دارد و نوع تسمه و پولی اشتباه است

¡ وقتی صدای جیر جیر قطع و وصل میشود باید حتما تسمه را چک کنیم ممکنه پولی تاب داشته باشد یا روغنی شده وکشش کافی نیست.

¡ وقتی تسمه هنگام کار دود و با صدا همراه شد چک کنید تسمه با روغن پوشیده نشده باشد.

¡ برای جلوگیری از صدای تسمه صابون بهش نزنیم. چون تسمه بر اثر دمای زیاد میسوزه

¡ صدای ناهنجار شنیدی ببین که پولی لق لق میزند چون بیشتر صدا از همین قسمت هست.

¡ 2- ارتعاشات و گرمای زیاد

¡ وقتی لرزش زیاد شد باید پولی ها را چک کنیم که بالانس هستن یا خیر؟

¡ دمای محیط رو چک کن و دمای تسمه را جداگانه چک کن، اگر اختلاف بالای 20 درجه بود باید نگران بشی چون تسمه داره بد کار میکنه .

¡ اگر دمای زیاد شد برو کشش رو چک کن احتمالا تسمه داره پاره میشه

¡ اگر دما زیاد شد احتمال زیاد پولی گشاد کرده و به کف شیار میچسبه.

¡ اگر دما زیاد شد و کشش تسمه درسته پس پولی انحراف داره

¡ اگر تسمه پاره شد بعد از یکماه کارکرد و انگار سوخته بود باید بری دنبال نشانه ها بگردی

 

بنابراین بررسی های اولیه باید شامل نگاه کردن، گوش دادن و لمس کردن قطعات باشد هر تسمه که دارای حالت صدای جیرجیر کردن یا جیغ ممتد می باشد و گاهی موارد صدای خرد شدن، ساییده شدن را با خود دارد نشانه ای از اشکال است بنابراین ارتعاشات غیر معمول در پولی ها نیز در زمره ی همین اشکال ها به شمار می آیند تسمه ای که بسیار داغ است یکی دیگر از نشانه های ساییدگی و هشدار برای خرابی را دارد برای تشخیص بیشتر تسمه را به خوبی چک کنید هر نشانه ای دال بر ساییدگی و خرابی غیرمعمول به مسئله و اشکالی بالقوه در ارتباط با اتصالات اشاره دارد الگوهای خرابی های ناهموار، لق لق کردن در قسمت پشت و زیر تسمه و نخ نما شدن روی تسمه قسمت های گداخته شده، باد کرده و بسیار محکم شده را بررسی کنید برای بررسی جز به جز و رفع اشکال باید اتصال را خاموش کنید و بطور دقیق همه ی قطعات را زیر نظر بگیرید از جمله تسمه ها، پولی ها، محافظ تسمه ها، یاتاق ها و شافت ها در بخش های بعدی به تشریح سرنخ هایی خواهیم پرداخت که به انواع خاص ساییدگی های غیرمعمول تسمه ها اشاره دارند.

 

تسمه کش اومده ؟؟؟

¡     هر وقت شنیدی یکی بهت گفت تسمه کش اومده باید بهش راهنمایی بدی :

¡     تسمه به هیچ عنوان کش نمیاد بر اثر یک مشکل دچار گشاد شدن لوپ تسمه میشود ؛

¡     1- بر اثر دمای زیاد :

¡     با یک مثال ساده توضیح میدم خدمتتون: فرض کنید یک طناب پلاستیکی دارید، و از دو طرف با دست کشیده میشود و در مرکز طناب یک شعله قرار می دهیم، طناب کم کم شروع میکند به نازک شدن در نهایت از آن محل گسسته میشود .

¡     در شرایط موازی برای تسمه هم همین اتفاق خواهد افتاد، یعنی زمانی که دمای تسمه افزایش پیدا میکند(بیش از دمای استاندارد) تسمه که از جنس پلیمر و لاستیک هست دیگر تاب تحمل ندارد و شروع به کش آمدن و در نهایت از هم گسسته خواهد شد.